Sigmund Freud
Psikanalitik kişilik kuramı, 1856–1939
Görünen davranışın altında hangi çatışmalar yer alabilir?
Psikodinamik ve yeni-Freudcu
Kısa yaşam öyküsü
Freud, 1856’da bugünkü Çekya’da bulunan Freiberg’de (Příbor) doğdu; dört yaşındayken ailesiyle Viyana’ya taşındı. Viyana Üniversitesi’nde tıp okudu ve nöroloji alanında çalıştı. 1885–86’da Paris’te Jean-Martin Charcot’nun histeri üzerine çalışmalarını izlemesi, ilgisini ruhsal süreçlere yöneltti. 1938’de Nazi işgali nedeniyle Londra’ya göç etti ve 1939’da orada öldü.
Kuram nasıl gelişti?
Kuram, Freud’un hastalarla yürüttüğü klinik çalışmalardan doğdu. Josef Breuer’le birlikte yayımladığı Histeri Üzerine Çalışmalar (1895), ardından Rüyaların Yorumu (1900) bilinçdışı fikrini merkeze aldı. Ego ve İd (1923) ile zihnin id, ego ve süperego olarak ayrıldığı yapısal modeli geliştirdi. Kuramın kaynağı deneysel araştırmadan çok vaka gözlemleri ve yorumdur.
Temel fikir
Freud’a göre davranış her zaman kişinin farkında olduğu niyetlerle açıklanamaz. İd, ego ve süperego arasındaki gerilim, kaygıyı yönetmek için kullanılan savunma mekanizmaları ve erken ilişkiler kişiliği anlamada başvurulan temel kavramlardır.
Temel kavramlar
- Bilinçdışı
- Farkında olmadığımız ruhsal süreçlerin düşünce, duygu ve davranışla ilişkili olabileceği varsayımı.
- Savunma mekanizmaları
- Egonun çatışma ve kaygıyı yönetmek için, çoğu zaman farkındalık dışında kullandığı süreçler; bastırma ve yansıtma gibi.
- İd, ego ve süperego
- Dürtüler, gerçeklikle uzlaşma ve içselleştirilmiş kurallar arasındaki kuramsal ayrım.
“Bu durumda sizi zorlayan, henüz farkına varmadığınız bir çatışma olabilir mi?”
Bu soru, kuramı anlaşılır kılmak için yazılmıştır; Sigmund Freud tarafından söylenmiş bir söz değildir.
Günümüzde nasıl değerlendiriliyor?
Freud’un yaklaşımı psikoloji ve psikoterapi tarihini derinden etkiledi. Ancak psikoseksüel gelişim evreleri ve pek çok özgül açıklaması güncel deneysel araştırmalarda yeterli destek bulmamıştır. Günümüzün psikodinamik yaklaşımları Freud’un özgün kuramıyla aynı şey değildir.
Bilinçdışı bir nedenin varlığı tek bir davranıştan kesin olarak çıkarılamaz.
Başlıca eserler
- Rüyaların Yorumu (1900)
- Cinsellik Kuramı Üzerine Üç Deneme (1905)
- Ego ve İd (1923)
Bu kuramcının psikoterapiye katkısı için Psikoterapi atlasındaki Sigmund Freud sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Kişilik kuramları atlasındaki tüm kuramlar, bir yaşantıya farklı bakışlar ya da kısa keşif