Carl Rogers
Benlik kuramı, 1902–1987
Kendinize ilişkin algınız, yaşantılarınızla ne kadar örtüşüyor?
Hümanistik
Kısa yaşam öyküsü
Rogers, 1902’de Chicago yakınlarında dindar bir ailede doğdu. Önce tarım ve tarih okudu, ardından ilahiyat eğitimine başladı; sonra psikolojiye yönelerek Columbia Üniversitesi’nde doktora yaptı. Uzun yıllar çocuk rehberlik merkezlerinde çalıştı, ardından Ohio State, Chicago ve Wisconsin üniversitelerinde ders verdi. 1947’de Amerikan Psikoloji Derneği başkanlığına seçildi; 1987’de öldü.
Kuram nasıl gelişti?
Rogers’ın kişilik kuramı, danışanlarla yaptığı terapi görüşmelerinden doğdu. Görüşmeleri kaydederek inceleyen ilk araştırmacılardan biriydi; bu kayıtlar terapötik ilişkinin bilimsel olarak incelenmesinin önünü açtı. Danışan Merkezli Terapi (1951) ve 1959’da yayımladığı kuramsal metin, benlik kavramını kişilik kuramının merkezine yerleştirdi.
Temel fikir
İnsanın doğuştan gelen bir büyüme ve kendini gerçekleştirme eğilimi vardır. Kişi sevgi ve kabul görmek için belirli koşulları karşılaması gerektiğini öğrendiğinde, benlik algısı ile gerçek yaşantıları arasında bir uyumsuzluk oluşabilir. Empati, koşulsuz kabul ve içtenlik bu mesafeyi azaltmaya yardım eder.
Temel kavramlar
- Benlik kavramı
- Kişinin kendisiyle ilgili algı ve değerlendirmeleri.
- Uyum ve uyumsuzluk
- Yaşantılar ile benlik algısı arasındaki örtüşme ya da ayrışma.
- Değer koşulları
- Kişinin sevilmek ve kabul görmek için karşılaması gerektiğini öğrendiği koşullar.
“Olduğunuz hâl ile olmak zorunda hissettiğiniz hâl arasında nasıl bir mesafe var?”
Bu soru, kuramı anlaşılır kılmak için yazılmıştır; Carl Rogers tarafından söylenmiş bir söz değildir.
Günümüzde nasıl değerlendiriliyor?
Rogers’ın yaklaşımı, terapötik ilişkinin araştırılmasını psikoterapi biliminin bir parçası hâline getirdi. Yine de bir insanın bütün kişilik örüntülerini yalnızca benlik uyumuyla açıklamak yetersiz kalabilir; kavramların bazıları ölçülmesi güç yapılardır.
Empati ve kabul, sorunları görmezden gelmek ya da her kararı onaylamak demek değildir.
Başlıca eserler
- Danışan Merkezli Terapi (1951)
- Kişi Olmaya Dair (1961)
Bu kuramcının psikoterapiye katkısı için Psikoterapi atlasındaki Carl Rogers sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Kişilik kuramları atlasındaki tüm kuramlar, bir yaşantıya farklı bakışlar ya da kısa keşif