Abraham Maslow

İhtiyaçlar ve kendini gerçekleştirme, 1908–1970

Hangi ihtiyaçlar karşılanıyor, hangileri gelişmeyi zorlaştırıyor?

Hümanistik

Kısa yaşam öyküsü

Maslow, 1908’de New York’ta, Rusya’dan göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Wisconsin Üniversitesi’nde doktorasını yaparken Harry Harlow’la primatlar üzerinde çalıştı. Brooklyn College ve Brandeis Üniversitesi’nde ders verdi; 1967’de Amerikan Psikoloji Derneği başkanı oldu. 1970’te öldü.

Abraham Maslow portresi, 1971 — Fotoğraf: William Carter, 1971. Kamu malı. Wikimedia Commons

Kuram nasıl gelişti?

Maslow, psikanaliz ve davranışçılığın insanı eksik ya da makine gibi açıkladığını düşünerek sağlıklı ve gelişen insanı incelemeyi önerdi. 1943’te yayımladığı “İnsan Motivasyonu Kuramı” makalesi ihtiyaçlar hiyerarşisini ortaya koydu. Kendini gerçekleştirmiş saydığı tarihsel ve çağdaş kişilerin yaşamlarını inceleyerek bu kavramı geliştirdi; Rogers’la birlikte hümanistik psikolojinin, yani psikolojide “üçüncü güç”ün öncüleri arasında sayılır.

Temel fikir

İnsan ihtiyaçları fizyolojik gereksinimlerden güvenliğe, aidiyete, saygıya ve kendini gerçekleştirmeye uzanan bir sıralama içinde düşünülür. Temel ihtiyaçlar karşılandıkça gelişim ihtiyaçları öne çıkar. Kişinin gelişme olanakları yalnızca iradesine değil, içinde yaşadığı koşullara da bağlıdır.

Temel kavramlar

İhtiyaçlar hiyerarşisi: Temel ihtiyaçlardan gelişim ihtiyaçlarına uzanan kuramsal sıralama.
Kendini gerçekleştirme: Kişinin potansiyelini ortaya koyma ve gelişme yönelimi.
Doruk deneyimi: Yoğun anlam, bütünlük ve coşku duyulan anlar.

Bu bakışın sorabileceği bir soru

“Şu anda gelişmenize alan açacak hangi ihtiyacınızın görülmesi gerekiyor?”

Bu soru, kuramı anlaşılır kılmak için yazılmıştır; Abraham Maslow tarafından söylenmiş bir söz değildir.

Günümüzde nasıl değerlendiriliyor?

İhtiyaçlar kuramı eğitimde ve yönetimde yaygın biçimde kullanılır. Ancak ihtiyaçların herkes için aynı katı sırayla karşılandığı varsayımı güçlü biçimde doğrulanmamıştır; kendini gerçekleştirme üzerine çalışmaları da küçük ve seçilmiş örneklemlere dayanır. Sıkça kullanılan piramit çiziminin Maslow’a değil, sonraki yazarlara ait olduğu da bilinmektedir.

İhtiyaçları herkes için değişmeyen bir piramide zorlamamak gerekir.

Başlıca eserler

İnsan Motivasyonu Kuramı (1943)
Motivasyon ve Kişilik (1954)
Bir Varoluş Psikolojisine Doğru (1962)

Kaynaklar

Kişilik kuramları atlasındaki tüm kuramlar, bir yaşantıya farklı bakışlar ya da kısa keşif