Karen Horney
Kültürel ve kişilerarası psikanaliz, 1885–1952
Güvende hissetmek için insanlara nasıl yaklaşıyor ya da onlardan nasıl uzaklaşıyoruz?
Psikodinamik ve yeni-Freudcu
Kısa yaşam öyküsü
Horney, 1885’te Hamburg yakınlarında doğdu. Tıp eğitimi alan ilk kuşak Alman kadınlarındandı; Berlin’de psikanaliz eğitimi aldı ve Berlin Psikanaliz Enstitüsü’nün kurucu kadrosunda yer aldı. 1932’de ABD’ye göç etti; önce Chicago’da, ardından New York’ta çalıştı. 1941’de New York Psikanaliz Enstitüsü’nden ayrılarak Amerikan Psikanaliz Enstitüsü’nü kurdu ve 1952’de New York’ta öldü.
Kuram nasıl gelişti?
Horney, 1920’lerde Freud’un kadın psikolojisine ilişkin açıklamalarını, özellikle kadınların gelişimini erkeklere göre tanımlayan görüşlerini eleştiren yazılar yayımladı. ABD’de farklı kültürlerden danışanlarla çalışması, ruhsal güçlüklerde kültürün ve ilişkilerin payına dikkat etmesini sağladı. Zamanımızın Nevrotik Kişiliği (1937) ve İç Çatışmalarımız (1945) kuramının temel eserleridir.
Temel fikir
Çocuklukta yaşanan güvensizlik, kişide dünyada yalnız ve savunmasız olma duygusu, yani temel kaygı yaratabilir. Kişi bununla insanlara yönelerek, onlara karşı çıkarak ya da onlardan uzaklaşarak baş etmeye çalışır. Gerçek benlik ile olunması gerektiğine inanılan ideal benlik arasındaki gerilim de önemli bir güçlük kaynağıdır.
Temel kavramlar
- Temel kaygı
- Dünyada yalnız ve güvensiz olma duygusuna ilişkin kavram.
- Üç yönelim
- İnsanlara yönelme, insanlara karşı çıkma ve insanlardan uzaklaşma biçimindeki baş etme eğilimleri.
- İdeal benlik
- Kişinin olması gerektiğini düşündüğü, çoğu zaman ulaşılamaz kişilik tasarımı.
“Bu ilişkide kendinizi korumak için daha çok yaklaşıyor mu, karşı mı çıkıyor, yoksa uzaklaşıyor musunuz?”
Bu soru, kuramı anlaşılır kılmak için yazılmıştır; Karen Horney tarafından söylenmiş bir söz değildir.
Günümüzde nasıl değerlendiriliyor?
Horney’nin kültür ve kişilerarası deneyim vurgusu ile kadın psikolojisine yönelik eleştirileri tarihsel olarak önemlidir ve sonraki kuşakları etkilemiştir. Üç yönelim ise standartlaştırılmış ya da tanısal kişilik sınıfları değildir.
İlişkisel tepkiler durumdan duruma değişir; kişiyi tek bir yönelime yerleştirmemek gerekir.
Başlıca eserler
- Zamanımızın Nevrotik Kişiliği (1937)
- İç Çatışmalarımız (1945)
- Nevroz ve İnsan Gelişimi (1950)
Kaynaklar
Kişilik kuramları atlasındaki tüm kuramlar, bir yaşantıya farklı bakışlar ya da kısa keşif