Araştırmalarım
Yayınlar ve anlaşılır özetler
Özel yetenekli ergenler, öz anlayış, depresyon ve psikolojik müdahaleler üzerine yürüttüğüm araştırmalar; her biri herkesin anlayabileceği bir dille ve neyi göstermediğiyle birlikte.
Araştırmalarım özel yetenekli çocuk ve ergenlerin ruh sağlığı, öz anlayış ve kendine yönelik acımasızlık, depresyon ve kaygı, psikolojik müdahalelerin etkililiği ve psikolojik ölçme üzerine yoğunlaşıyor. Bu sayfada yayımlanmış çalışmalarımızı iki biçimde bulabilirsiniz: herkesin anlayabileceği bir dille yazılmış özetler ve künyeleriyle bir yayın arşivi.
Her özette yalnızca bulguları değil, araştırmanın neyi göstermediğini de anlatmaya özen gösterdim. Psikolojide bulguların kanıtlamadığı sonuçların da kesin bilgi gibi aktarılması sık rastlanan bir sorun; bu sayfada tam tersini yapmayı amaçlıyorum.
Araştırmaların anlaşılır hikâyesi
Hakemli dergilerde yayımlanan çalışmalarımızı, araştırmanın sorusu, yöntemi, bulguları ve sınırlılıklarıyla birlikte herkesin anlayabileceği bir dille anlattığım yazılar.
Yayın arşivi
Makalelerin özgün adları, yazarları, yayımlandıkları yerler ve DOI bağlantıları. Hakemli makaleler, kongre bildirileri ve tezler ayrı gösterilmiştir.
Hakemli dergi makaleleri
Alçay, A. ve Ceyhan, E. (2026). Examining depression levels among gifted individuals. Gifted Child Quarterly. https://doi.org/10.1177/00169862261457574
Alçay, A. ve Akkuş Çutuk, Z. (2026). Preliminary results of the effects of cognitive behavioral group therapy on depression, anxiety, stress, self-compassion, and inferiority feelings in gifted adolescents. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 44, Makale 23. https://doi.org/10.1007/s10942-026-00656-y
Alçay, A. ve Aysan, F. (2026). Ergenlerin öz yeterlikleri ile mantıkdışı inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 16(1), 195–218. https://doi.org/10.24315/tred.1575044
Kara, E., Çimşir, E. ve Alçay, A. (2024). The roles of self-compassion and self-coldness in the relationships between inferiority and stress and anxiety among gifted adolescents. Mindfulness, 15(1), 217–229. https://doi.org/10.1007/s12671-023-02266-6
Kongre bildirileri
Bildiri özetleri kısa metinlerdir ve hakemli tam makalelerle aynı ayrıntıyı içermez. Aşağıdaki kısa değerlendirmeler bu nedenle yalnızca yayımlanan özetlere dayanır.
Alçay, A. (2026, 30 Nisan – 3 Mayıs). Özgül fobide bilişsel davranışçı terapi: Olgu sunumu [Sözlü bildiri]. 5. Uluslararası Katılımlı Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Kongresi, Ankara.
Kısaca: bu çalışma ne söylüyor, neyi söylemiyor?
Çocukluğundan beri yoğun kedi korkusu yaşayan ve daha önceki terapi girişimlerinden yarar görmemiş bir yetişkin danışanla yürütülen 11 seanslık bilişsel davranışçı terapi sürecini anlatan bir olgu sunumu. Psikoeğitim, danışanla birlikte oluşturulan ve fotoğraflara bakmaktan kediye yaklaşmaya uzanan bir maruz bırakma basamakları listesi, güvenlik arayışı davranışlarının azaltılması ve bilişsel yeniden yapılandırma kullanıldı.
Ne söylüyor?
- Danışanın kaygısının belirgin biçimde azaldığı, kaçınma davranışlarının gerilediği ve süreç sonunda kedilerin bulunduğu ortamlarda tek başına kalabildiği bir terapi sürecini anlatıyor.
Neyi söylemiyor?
- Tek bir danışana ait bir olgu sunumudur; yöntemin etkililiğine ya da sonuçların başka kişilere genellenebileceğine dair kanıt sunmaz.
- Standart ölçek puanları ve uzun dönemli izlem bilgisi bildirilmemiştir.
Alçay, A. ve Şeren, M. (2026, 7–9 Temmuz). Intergenerational integration practices from an active aging perspective: A mixed-methods analysis on the existential meaning-making of older adults [Bildiri özeti]. 12th International Conference on Lifelong Education and Leadership for All (ICLEL 2026), Olomouc, Çekya.
Kısaca: bu çalışma ne söylüyor, neyi söylemiyor?
Antalya’da yaşayan 60 yaş ve üzeri 40 kişiyle yürütülen karma yöntemli bir çalışma. Deney grubundaki 20 kişi 12 hafta boyunca okul temelli kuşaklararası etkinliklere (sözlü anlatı, sanat, gastronomi, geleneksel oyunlar, doğa ve dijital okuryazarlık) katıldı; kontrol grubundaki 20 kişi herhangi bir programa katılmadı.
Ne söylüyor?
- Program sonunda deney grubunun yaşamda anlam ve amaç puanlarının arttığı, kontrol grubunda ise anlamlı bir değişim olmadığı bildirildi.
- Katılımcıların anlatımları, kuşaklararası etkileşimin yalnızlık duygusunu azalttığını ve aidiyet duygusunu güçlendirdiğini düşündürüyor.
Neyi söylemiyor?
- Bu bir bildiri özetidir; ayrıntılı istatistikler ve yöntemin tamamı henüz hakemli bir makalede yayımlanmamıştır.
- Örneklem küçüktür ve tek bir ilden gelmektedir; etkinin kalıcılığı incelenmemiştir.
Alçay, A. ve Ceyhan, E. (2021, 7–10 Ekim). Öz anlayış ölçeği: Ergenlere uyarlama çalışmaları [Sanal bildiri, tam metin]. 22. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi.
Kısaca: bu çalışma ne söylüyor, neyi söylemiyor?
Kristin Neff’in Öz Anlayış Ölçeği’nin Türk ergenler için uyarlandığı çalışma. Antalya’da yedi farklı lise türünde okuyan, yaşları 14 ile 18 arasında değişen 433 ergenle ölçeğin tek, iki ve altı boyutlu yapıları sınandı.
Ne söylüyor?
- Ölçeğin ergenlerde kullanılabilir olduğu; özellikle “kendine yönelik merhamet” ve “kendine yönelik acımasızlık” olarak iki boyutta puanlanmasının iyi işlediği görüldü.
- Bu uyarlama, sonraki araştırmalarımızda kullanılan ergen formunun temelini oluşturdu.
Neyi söylemiyor?
- Ergenler için norm ya da kesme puanı sunmaz; ölçek tanı amacıyla kullanılmaz.
- Ölçeğin kız ve erkek ergenlerde aynı biçimde işleyip işlemediği bu çalışmada sınanmadı.
Kara, E., Alçay, A. ve Spahi Kovac, E. (2021, 7–10 Ekim). Yetersizlik duygusu ölçeğinin ergen formunun geçerlik ve güvenirliği [Sözlü bildiri]. 22. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi.
Kısaca: bu çalışma ne söylüyor, neyi söylemiyor?
Yaşları 15 ile 18 arasında değişen 338 ergenle Yetersizlik Duygusu Ölçeği’nin ergen formu sınandı. Dört madde çıkarıldıktan sonra cesaretin kırılması, kendi değerini yadsıma ve yararsız üstünlük çabası boyutlarından oluşan 16 maddelik yapı doğrulandı.
Ne söylüyor?
- Ölçeğin ergenlerde tutarlı ölçüm yaptığı (iç tutarlılık katsayıları yaklaşık .89, test-tekrar test .88) ve kız ve erkeklerde benzer biçimde işlediği bildirildi.
Neyi söylemiyor?
- Bir bildiri özetidir; ölçeğin norm değerlerine ya da tanı amaçlı kullanımına dair bilgi vermez.
Tezler
Alçay, A. (2022). Özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerinin incelenmesi: Akran ilişkileri, öz anlayış, öz düzenleme ve anne baba tutumları [Doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi. Danışman: Prof. Dr. Esra Ceyhan.
Alçay, A. (2015). Ergenlerin mantıkdışı inançları düzeyleri ile öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Bu sayfadaki özetler, araştırmacılardan biri olarak benim tarafımdan yazılmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Makalelerin tam metinlerine DOI bağlantılarından ulaşabilirsiniz; yayıncı haklarını korumak için makale dosyaları bu sitede paylaşılmamaktadır.
Tüm yayınlarım için ORCID ve Google Scholar profillerime bakabilirsiniz.