Kim Bartholomew ve Leonard M. Horowitz
Dört kategorili model, 1990–1991
Yakınlıktan kaçınmanın iki ayrı yüzü olabilir: yakınlığa ihtiyaç duymamak ve yakınlığı isteyip ondan korkmak.
Dört kategorili model
Araştırmacılar
Kim Bartholomew’un 1990’da yakınlıktan kaçınma üzerine yayımladığı kuramsal makale ve Leonard M. Horowitz ile 1991’de genç yetişkinlerle yaptıkları çalışma, yetişkin bağlanma alanında en çok atıf alan çalışmalar arasındadır.
Bu atlasın dayandığı kaynaklar iki araştırmacının kişisel yaşamı hakkında bilgi vermez; bu nedenle burada yalnızca bilimsel katkılarına yer verilmiştir.
Modelin arkasındaki fikir
Bowlby içsel çalışan modelleri iki parçalı düşünmüştü: kendimiz hakkında bir model ve başkaları hakkında bir model. Bartholomew bu iki modeli olumlu ve olumsuz uçları olan iki eksen olarak ele aldı ve kesişimlerinden dört prototip çıkardı.
Ne buldular?
Bartholomew ve Horowitz’in modelinde benlik modeli kabaca bağlanma kaygısına, öteki modeli ise kaçınmaya karşılık gelir. “Saplantılı” ve “kayıtsız” adları Yetişkin Bağlanma Görüşmesi’nden alındı.
Modelin en önemli yeniliği kaçınmayı ikiye ayırmasıydı. Kayıtsız kaçınmada kişi kendini yeterli görür ve yakınlığa ihtiyaç duymadığını söyler; korkulu kaçınmada ise yakınlığı ister ama incinmekten korktuğu için uzak durur. Klinik olmayan örneklemlerde güvenli ve korkulu kişiler, saplantılı ve kayıtsız olanlardan daha yaygındır.
Araştırmacılar bir akran bağlanma görüşmesi, dört paragraflık İlişki Ölçeği ve daha sonra otuz maddelik İlişki Ölçekleri Anketi geliştirdi.
Dört prototip
- Güvenli
- Olumlu benlik, olumlu öteki: Yakınlık ve özerklik birlikte rahatlıkla yaşanabilir.
- Saplantılı
- Olumsuz benlik, olumlu öteki: Değerli olmak için başkalarının kabulüne yoğun ihtiyaç.
- Kayıtsız
- Olumlu benlik, olumsuz öteki: Kendine yetme ve yakınlığın önemini küçümseme.
- Korkulu
- Olumsuz benlik, olumsuz öteki: Yakınlık isteği ile reddedilme korkusu bir arada.
“Kendimize ve başkalarına ilişkin beklentilerimiz birleştiğinde, yakın ilişkilerde nasıl bir tablo ortaya çıkar?”
Bugün nasıl değerlendiriliyor?
Güçlü yanlar
- Kayıtsız ve korkulu kaçınma ayrımı klinik açıdan çok yararlı oldu.
- İki eksenli düzen, bugünkü kaygı ve kaçınma boyutlarının temelini hazırladı.
- Görüşme ve ölçek olarak birden çok yöntem sundu.
Sınırlılıklar
- Öz bildirim ölçekleri benlik ve öteki temsillerinden çok davranışsal stratejileri ölçüyor olabilir.
- Saplantılı kişiler başkalarına gerçekten “olumlu” bakmayabilir; kıskançlık ve güvensizlik de yaşayabilirler.
- Kayıtsız kişiler olumsuz benlik algılarını bastırıyor olabilir.
ECR ile ilişkisi
Brennan, Clark ve Shaver 1998’de ECR ölçeğini geliştirirken Bartholomew’un eksenlerinin yönünü korudu ama onları “benlik ve öteki modeli” olarak yorumlamadı; eksenleri kaygı ve kaçınma olarak adlandırdı. Bugün en çok kullanılan yaklaşım budur.
Kaynaklar
- Bartholomew, K. ve Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244.
- Bartholomew, K. (1990). Avoidance of intimacy: An attachment perspective. Journal of Social and Personal Relationships, 7, 147–178.
- Crowell, J. A., Fraley, R. C. ve Roisman, G. I. (2016). Measurement of individual differences in adult attachment. J. Cassidy ve P. R. Shaver (Ed.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3. baskı, s. 598–638). Guilford Press.
- Mikulincer, M. ve Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2. baskı). Guilford Press, s. 82–84, 92.
Bu sayfadaki metinler yukarıdaki kaynaklardan yararlanılarak özgün olarak yazılmıştır.
Bağlanma atlasındaki tüm araştırmacılar, yakınlık haritası ya da doğru bilinen yanlışlar