R. Chris Fraley

Boyutlar, süreklilik ve değişim, 1998’den bugüne

Erken yaşantılar silinmez bir iz bırakır; ama bu iz yaşamın geri kalanını önceden yazmaz.

Boyutlar, süreklilik ve değişim

Kısa yaşam öyküsü

R. Chris Fraley, Illinois Üniversitesi Urbana-Champaign Psikoloji Bölümü’nde çalışır. Phillip R. Shaver’ın öğrencileri ve çalışma arkadaşları arasında yer aldı; Handbook of Attachment’ta yas ve ölçme üzerine iki bölümün yazarlarındandır.

Çalışmaları, bağlanma araştırmalarının en çok tartışılan iki sorusuna odaklanır: İnsanlar gerçekten bağlanma “tiplerine” ayrılır mı ve bebeklikteki bağlanma yetişkinliğe ne kadar taşınır?

Bir yöntem sorusu

Fraley ve Waller 1998’de taksometrik denen bir istatistiksel yöntemle, yetişkin bağlanmasındaki farklılıkların doğal kategoriler mi yoksa sürekli boyutlar mı olduğunu sınadı. Sonuç açıktı: Boyutlar. Bu bulgu daha sonra bebeklikteki Yabancı Durum puanları ve Yetişkin Bağlanma Görüşmesi için de büyük ölçüde doğrulandı.

Ne buldu?

Fraley 2002’de yayımladığı meta-analiz ve matematiksel modellemeyle iki görüşü karşılaştırdı. “Yeniden yazma” görüşüne göre eski modeller iz bırakmadan yenileriyle değişir. “Prototip” görüşüne göre ise erken modeller yaşam boyu kalıcı ama mütevazı bir etki sürdürür. Veriler prototip görüşüne daha iyi uydu: Erken güvenlik ile sonraki güvenlik arasındaki ilişki orta düzeydeydi ve zamanla sıfıra inmiyordu.

Yetişkinlikte bağlanmanın kalıcılığı çocukluktakinden biraz daha yüksektir; ama ortalama ilişkiler değişime de geniş bir alan bırakır. Yeni ve sıcak bir ilişki, evlilik, ebeveynlik ya da başarılı bir psikoterapi güvenliğe; ayrılıklar ve ilişki güçlükleri ise güvensizliğe doğru değişimle ilişkilidir. Seksen altı bini aşkın kişiyle yapılan bir çalışmada bağlanma kaygısının genç yetişkinlikten orta yaşa doğru azaldığı görüldü.

Fraley ve arkadaşları ayrıca, ölçeğin güvenli uçlarda daha duyarlı ölçüm yapabilmesi için madde tepki kuramıyla ECR-R’yi ve anne, baba, partner ve yakın arkadaş için ayrı ayrı yanıtlanabilen kısa bir ölçeği (ECR-RS) geliştirdi.

Temel kavramlar

Boyutsal model: Bağlanmadaki farklılıklar kaygı ve kaçınma adlı iki sürekli boyutta dağılır; “tipler” yalnızca bu alandaki bulanık bölgelerin kısa adıdır.
Prototip modeli: Erken çalışan modeller yaşam boyu kalıcı ama sınırlı bir etki sürdürürken yeni deneyimlerle güncellenir.
İlişkiye özgü bağlanma: Aynı kişi annesiyle, partneriyle ve bir arkadaşıyla farklı bağlanma beklentileri taşıyabilir.

Kuramın sorduğu soru

“Bebeklikte biçimlenen bağlanma, yetişkinlikte ne kadar sürer ve ne kadar değişebilir?”

Bugün nasıl değerlendiriliyor?

Güçlü yanlar

“Bağlanma tipi” etiketlerinin bilimsel olarak neden yanıltıcı olabileceğini gösterdi.
Hem kalıcılığı hem değişimi açıklayan dengeli bir çerçeve sundu.
Geliştirdiği ölçekler pek çok dile uyarlandı.

Sınırlılıklar

Taksometrik sonuçlar saplantılı örüntü için daha az kesindir.
Kalıcılık tahminlerinin bir kısmı ölçme hatasından etkilenir.
Bebeklik ile yetişkinlik arasındaki bağ doğrudan değil, aradaki yaşantılar zinciri üzerinden kurulur.

Popüler “bağlanma tipi” testleri neden yanıltıcı olabilir? Ayrıntılar için doğru bilinen yanlışlar bölümüne bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Fraley, R. C. (2002). Attachment stability from infancy to adulthood: Meta-analysis and dynamic modeling of developmental mechanisms. Personality and Social Psychology Review, 6, 123–151.
Fraley, R. C., Waller, N. G. ve Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78, 350–365.
Crowell, J. A., Fraley, R. C. ve Roisman, G. I. (2016). Measurement of individual differences in adult attachment. J. Cassidy ve P. R. Shaver (Ed.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3. baskı, s. 598–638). Guilford Press.
Mikulincer, M. ve Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2. baskı). Guilford Press, s. 86–91, 109–115, 141–144.

Bu sayfadaki metinler yukarıdaki kaynaklardan yararlanılarak özgün olarak yazılmıştır.

Bağlanma atlasındaki tüm araştırmacılar, yakınlık haritası ya da doğru bilinen yanlışlar